De dood uit de lucht

In een burgeroorlog vallen burgerslachtoffers. Dat is de onverdraaglijke tragiek, de onvermijdelijke realiteit van burgeroorlogen. Burgers zijn altijd de eerste en voornaamste slachtoffers.

In Syrië is er echter geen sprake van een burgeroorlog maar van een oorlog tegen burgers. De Syrische luchtmacht maakt zich schuldig aan oorlogsmisdaden door dichtbevolkte gebieden te bombarderen zonder enig militair belang. Erger nog. De luchtmacht richt zijn bombardementen niet per ongeluk maar doelbewust op burgers. Burgerslachtoffers zijn geen onvermijdelijke bijkomende schade, burgers zijn het gezochte doelwit.

Elke dag wachten lange rijen mensen bij bakkerijen voor hun dagelijks brood. Elke dag verdringen mensen zich bij overbelaste ziekenhuizen voor verzorging van hun gewonden. Elke dag voert de Syrische luchtmacht zijn bombardementen uit. Uit onderzoek blijkt dat de luchtmacht  juist deze bakkerijen en ziekenhuizen aanvalt. Een ziekenhuis in door de oppositie gecontroleerd gebied  is al acht keer door de Syrische luchtmacht aangevallen.  Dit is geen incident, dit is een patroon. De luchtmacht richt zijn aanvallen op doelen waar zich burgers bevinden. De luchtmacht is een serial killer.

Hoe lang kan de internationale gemeenschap hiernaar kijken zonder zijn geloofwaardigheid te verliezen? Hoe lang kan de internationale gemeenschap nalaten burgers in nood te beschermen voordat er sprake is van schuldig hulpverzuim, van grove nalatigheid? Die vraag knaagt aan het geweten van de internationale politiek.

Militair interveniëren in landen is risicovol, biedt zelden garanties op succes en schept verplichtingen. Bovendien, ook bij militaire interventies vallen er burgerslachtoffers.Toch zijn er militaire analisten die stellen dat beperkt militair ingrijpen in Syrië mogelijk is. Het gericht bombarderen van Syrische vliegvelden kan de capaciteit van de Syrische regering voor het bombarderen van zijn burgers sterk beperken. Als de VN-Veiligheidsraad daar door gebrek aan consensus geen machtiging voor geeft dan kan de Algemene Vergadering zich daarover uitspreken. Dat zou een actie niet legitimeren maar wel meer rechtvaardiging geven.

Hoe lang kan de internationale gemeenschap de politieke, economische en humanitaire schade in Syrië nog verder laten oplopen? Ernstige schendingen van het oorlogsrecht en misdaden tegen de menselijkheid appelleren aan de verantwoordelijkheid om burgers te beschermen. Het met militaire middelen beëindigen van ernstige misdrijven tegen de menselijke waardigheid is een laatste redmiddel. Dat wil niet zeggen dat we dat redmiddel altijd moeten inzetten maar ook niet dat we daar eeuwig mee kunnen wachten.  We zullen de militaire mogelijkheden om burgers te beschermen tegen bombardementen serieus moeten onderzoeken. En we kunnen het politieke debat hierover niet langer ontlopen.

Smerige vrede

In Syrië zijn de strijdende partijen te zwak om te winnen en te sterk om te verliezen. Dat is slecht nieuws voor de burgers. Want in Syrië is er geen burgeroorlog gaande maar een oorlog tegen burgers.

Voor een militaire interventie die burgers beschermt ontbreekt het vooralsnog aan alles dat daarvoor noodzakelijk is. Geen politieke consensus, geen VN-machtiging, geen haalbaar plan en geen militairen. Dan resten er nog twee opties. Doormodderen of politieke diplomatie.

Doormodderen is wat er nu gebeurd. En dat is geen goed plan. Doormodderen is humanitair onverdraaglijk. Het laten voortduren van ernstige misdrijven, waaronder oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, is moreel laakbaar. Het tast de geloofwaardigheid van internationale politiek aan.

Doormodderen  is ook politiek onverstandig. Het leidt onvermijdelijk tot verdere destabilisering van de regio en internationalisering van het conflict. Wij zien dat nu al gebeuren aan de Turkse grens, in Libanon.

Doormodderen is bovendien gevaarlijk omdat voortdurende chaos militante islamisten in de kaart speelt. Nu al vrezen de Verenigde Staten dat wapens die via enkele Golfstaten Syrië bereiken vooral in handen komen van extremisten. Doormodderen leidt tot een oorlog bij volmacht, tot schimmige wapendeals en smerige interventies die doen denken aan de Koude Oorlog.

Als een militaire interventie die burgers beschermt, als doormodderen geen opties zijn, wat dan? Dan is het de hoogste tijd een beroep te doen op de diplomatie. Dat is geen rustiek tijdverdrijf maar hoogste noodzaak. Er kan alleen een politieke oplossing voor Syrië komen als we bereid zijn ons in te zetten voor een smerige vrede. Smerig omdat Assad voorlopig een goed heenkomen moet krijgen. Smerig omdat de belangen van Rusland veilig gesteld moeten worden. Smerig omdat de Syrische oppositie gedwongen moet worden compromissen te sluiten. Maar smerige vrede is nog altijd beter dan voortzetting van een smerige oorlog zonder einde.

Het is de hoogste tijd voor een Europees diplomatiek offensief dat VN-gezant Lakhdar Brahimi ondersteunt. Want het volstaat niet langer Assad te veroordelen, sancties af te kondigen en te preluderen op erkenning van het Syrische verzet. Een Nobelprijswinnaar voor de vrede moet beseffen dat het nu tijd is voor het bouwen van bruggen. Niet in Syrië, maar eerst in Moskou en Ankara. Alleen met hun steun komt er uitzicht op een eerste stap: een staakt het vuren. Dat biedt ook het geweldloos verzet in Syrië ruimte om zicht opnieuw te manifesteren.

En Nederland? Minister Rosenthal kan één van zijn topdiplomaten benoemen als ambassadeur in bijzondere dienst. Volgend jaar vieren we 400 jaar diplomatieke relaties tussen Nederland en Rusland. Een mooie aanleiding om Rusland te engageren voor een smerige vrede in Syrië.

Bevrijdingsdag in Syrie

Sheikh Mouaz al-Khatib: “Degenen die hun volken onderdrukken moeten beseffen dat er vrijheid zal zijn.”

We gedenken deze week de kostbare offers die gebracht zijn voor de bevrijding van Nederland en vieren het begin van een vrij leven. Dat herdenken heeft steeds twee dimensies. Herdenken is herinneren van mensen, van beslissingen en gebeurtenissen die nog steeds van invloed, van actueel belang zijn voor onze vrijheid. Maar herdenken is ook het waarschuwen, aansporen en bezielen van mensen. Want vrijheid moeten we beschermen, moeten we koesteren en delen.

Adopt a revolution: durfkapitaal voor revolutie

Al een jaar lang gaan de Syriërs de straat op. Inmiddels niet meer vooral op vrijdag, maar elke dag. Dag in dag uit. Zo was er in Darayya, een voorstad van Damascus, vanmorgen een demonstratie van vrouwen die om de vrijlating van de gevangenen en de val van het regime riepen. Op één van hun spandoeken stond: “Onze revolutie blijft vreedzaam, net zo lang totdat we een civiele staat hebben bereikt.” En via de sociale media in Syrië was er vandaag de volgende leuze te lezen: “Wees niet verdrietig om de martelaren. Wees verdrietig om de lafaards die staan toe te kijken.” U leest dit omdat u niet enkel wilt toekijken maar geraakt en betrokken bent.

Strepen aan de Syrische hemel

“Dezelfde avond weer die schapewollen draden aan de hemel. Hadden ze ons vergeten daarbuiten, daarboven.”

Het beeld is van Gerhard Durlacher. Hij staat grauw van uitputting op de appelplaats van Auschwitz. Maar dan overstemt ritmisch gezoem in de lucht het geschreeuw van de kapo’s. Honderden paren ogen kijken omhoog. Ze zien “de witte schapewollen draden die door bijna onzichtbare metalen vlekjes over het lichte blauw van de hemel worden getrokken.” De geallieerde bommenwerpers hebben echter niet de verbrandingsovens als doelwit maar verderop gelegen olieraffinaderijen. “Hadden ze ons vergeten daarbuiten, daarboven?”

“Blijf kijken – wij bloeden”

Twee jonge mannen in het Syrische Kafranbel houden een handgeschreven oproep voor de camera van een fotograaf. “Blijf kijken – wij bloeden.” Eén van hen heeft een jong meisje op zijn schouders. Misschien is het zijn dochter die haar armen hoog de lucht in steekt. Haar vingers maken het V-teken. Zij kijken in de camera. Ogen moe maar vastberaden.

Militaire interventie in Syrië: onverantwoord en wilde gok!

Economische sancties, internationale isolatie, bloedige opstand. Het lijkt president Assad van Syrië niet te deren. Hij blijft vechten tegen “binnenlandse terroristen en buitenlandse complotten”. Dat bleek deze week in een even zeldzaam als bizar interview met het Amerikaanse ABC-news.