Banken investeren 1,5 miljard in kernwapenproducenten

banken-578Nederlandse banken verdienen geld aan producenten van kernwapens. Dat blijkt uit onderzoek van de Eerlijke Bankwijzer, waar IKV Pax Christi deel van uit maakt. Geen wonder dat de reputatie van banken steeds verder daalt.

Elke bankier moet tegenwoordig een moreel-ethische verklaring ondertekenen. Daarin verklaart de bankier plechtig dat “het belang van de klant centraal staat” en hij zijn “verantwoordelijkheid voor de samenleving kent.” Die moreel-ethische-verklaring is ingevoerd om het vertrouwen tussen banken, politiek en burgers te herstellen. Dat is hard nodig.

Banken zijn heus niet waardevrij of normloos. Sterker nog, uit het rapport blijkt dat 9 van de 10 banken in hun beleid de problematiek rondom kernwapens expliciet benoemen. Nummer 10, Delta Lloyd, kwam vlak na het afronden van het rapport met het goede nieuws dat ook zij haar beleid gaat wijzigen. Kennelijk  beseffen banken dus dat geld verdienen aan kernwapens simpelweg niet ok is. Maar de praktische naleving van principes laat echt te wensen over. Door uitzonderingen die banken maken op hun beleid, investeren zeven Nederlandse banken in totaal €1,5 miljard in kernwapenproducenten.

Banken onderkennen steeds meer hun verantwoordelijkheid voor de samenleving. Maar dat veronderstelt wel dat banken principes niet alleen huldigen maar ook naleven. Dat bankiers geld kunnen verdienen aan investeringen in kernwapenproducenten is duidelijk. Maar willen zij dit ook? De Algemene Vergadering van de VN heeft verklaard dat het gebruik van kernwapens een misdaad tegen de menselijkheid vormt. Als het gebruik van kernwapens misdadig is, hoe kwalificeren we dan het investeren in kernwapens? Dat is een onontkoombare moreel-ethische vraag waarop klanten en samenleving een ondubbelzinnig antwoord verwachten.

Kernwapens zijn uniek in hun vernietigende kracht, in het onmenselijk lijden dat zij veroorzaken. Dat vergt een unieke stap van bankiers. Waarom reageren de banken niet eensgezind, vastberaden en ondubbelzinnig. Als de bankiers het vertrouwen van hun klanten en de samenleving willen terugwinnen moeten zij nu een moedige stap zetten. Door samen één lijn te trekken. Geen geld verdienen aan investeringen in kernwapenproducenten en daarover zonder reserves transparant zijn. Geen investeringen betekent geen investeringen. Van welke aard ook, hoe klein ook, ongeacht wanneer aangegaan. Dat zou nou echt een moreel-ethisch statement zijn waarmee bankiers hun beroep weer meer in ere houden!

“Medeplichtig aan moord”???

Noor Khan met een foto van zijn vader

Noor Khan (l) met een foto van zijn vader

Stel. Stel je werkt bij de veiligheidsdienst. Op een dag vang je een verdacht telefoontje op. Iemand belt met iemand in Pakistan. Zou hier sprake zijn van een link met terrorisme? Het zou best kunnen. Je deelt de informatie met je Amerikaanse collega bij de CIA. Want zo is dat nu eenmaal afgesproken.

De  Amerikaanse collega vertrouwt het niet en geeft de informatie door aan zijn superieuren. Zij lokaliseren de telefoon in Pakistan. Een drone-operator krijgt de coördinaten. En de verdachte telefooneigenaar wordt door een drone geëlimineerd.

Tot zover niets nieuws onder de zon. Zo zou het kunnen gebeuren. Maar het verhaal gaat verder. De gedode telefooneigenaar heeft een zoon. En die zoon klaagt jou aan omdat je medeplichtig bent aan moord. Je hebt immers door het delen van inlichtingen met de CIA meegewerkt aan het doden van zijn vader.

Dit is geen verzonnen verhaal. De zoon bestaat en heet Noor Khan. Hij is een naar het Verenigd Koninkrijk geëmigreerde Pakistaan die inmiddels een Britse nationaliteit heeft. Een drone-aanval doodde zijn vader Malik Daud Khan, een Pakistaanse tribale leider, samen met meer dan een dozijn anderen tijdens een vergadering van tribale leiders in Pakistan.

Een hoger beroep is onder de Britse rechter die binnenkort bepaalt of de aanklacht in behandeling wordt genomen. Eerder weigerde the High Court de aanklacht te behandelen “omdat het de (Britse) regering niet kan dwingen haar beleid te onthullen.

Zou Nederland ook intelligence met de Verenigde Staten delen? De New York Times stelt dat onderschepte communicatie in Afghanistan en de regio breed met de Verenigde Staten wordt gedeeld. De krant verwijst daarbij expliciet naar Duitsland en Nederland. Deze landen voeren volgens de New York Times “agressieve elektronische afluisteroperaties” uit omdat zij, in vergelijking met de Verenigde Staten, makkelijker met lokale vertalers kunnen samenwerken.

Als dat waar is, zouden dan ook Nederlanders in dienst van de Nederlandse veiligheidsdiensten het risico lopen dat zij beschuldigd worden van medeplichtigheid aan moord? Zouden veiligheidsdiensten door dit risico minder informatie met elkaar gaan delen? En wat zouden daarvan de gevolgen zijn voor de veiligheid?

Minister Timmermans heeft recent juridisch advies gevraagd over de inzet van drones. De aanklacht tegen de Britse veiligheidsdienstmedewerkers maakt duidelijk dat er in theorie nu al sprake zou kunnen zijn van Nederlandse betrokkenheid. Dat onderstreept de urgentie en de complexiteit van het advies.