“Er is iets fundamenteels veranderd”

article-2702482-1FE943CF00000578-106_964x819“Er is iets fundamenteels veranderd.” Dat merkte Premier Rutte op in reactie op het neerschieten van MH17. Zijn woorden formuleren trefzeker de emotionele onderstroom die voelbaar aanwezig is in onze samenleving. Verdriet, intens verdriet. Sprakeloosheid. Woede ook. En vragen, veel vragen.

Ja, er is iets fundamenteels veranderd. Nog niet zo lang geleden schreef de publieksfilosoof Alain de Botton: “Kiev staat in brand en het kan mij niets schelen”. Met het neerstorten van de MH17 is ook de onverschilligheid uit de lucht. Intens betrokken voelen wij ons bij de onschuldige slachtoffers, bij hen die sprakeloos achterbleven. Namen die we nooit meer zullen vergeten. Zoals die van Tessa van der Sande, onze collega bij Amnesty International. Samen met haar broer en ouders was zij op weg. Zij studeerde oorlogsrecht en kwam om het leven door een oorlogsmisdaad. Ja, er is iets fundamenteels veranderd.

Maar de uitspraak van premier Rutte roept op politiek niveau ook vragen op. Is er werkelijk iets fundamenteels veranderd op de dag dat MH17 vanuit het luchtruim ons collectieve geheugen binnendrong? Wisten we niet al veel eerder dat er jaar in jaar uit steeds meer onschuldige burgerslachtoffers vallen door oorlogsgeweld en oorlogsmisdaden? In Zuid Soedan, in Irak, in Syrië, in Gaza. Wisten we niet dat Poetin met wapens criminele regimes en opstandelingen ondersteunt, niet enkel aan zijn westgrens maar ook in Syrië? Wisten we niet dat handel met Poetin, wapenleveranties aan Poetin, sportmanifestaties bij Poetin, biertjes met Poetin klemmende morele vragen oproepen die te lang zijn weggemoffeld? En weten we al niet veel langer dat politieke vandalen de beschikking hebben gekregen over gevaarlijke wapens?

Er is iets fundamenteels veranderd. Jazeker. Er is, zoals minister Timmermans het namens ons allen uitdrukte, een gat in ons hart geslagen. Maar of er in politiek opzicht iets fundamenteels is veranderd valt nog te bezien. Als de ode aan de onverschilligheid van De Botton werkelijk plaats maakt voor een ode aan de verschilligheid dan moet dat niet enkel zichtbaar zijn in de emotionele onderstroom van de Nederlandse samenleving.

Dan moet er ook iets fundamenteels veranderen in de politieke wereld. We kunnen niet langer onverschillig of met pijnlijke welwillendheid omgaan met dictators. We zullen de markt moeten moraliseren en moeten onderkennen dat economische handel en sportieve toernooien altijd politieke en morele dimensie hebben. We zullen korte metten moeten maken met de wapenexport aan dubieuze regimes. We zullen brievenbusfirma’s moeten sluiten. En we zullen ons met niet aflatende energie moeten inspannen voor de bescherming van burgers in oorlogsgebieden.

Er is iets fundamenteels veranderd. En er moet nog heel veel meer fundamenteels veranderen. Daar hebben de slachtoffers van MH17 en al die andere burgerslachtoffers recht op.

5 thoughts on ““Er is iets fundamenteels veranderd”

  1. Goeie column Jan.

    Maar we weten allebei dat er niet echt iets gaat veranderen zonder grote druk. Timmermans hervat om de handel weer de wapenhandel met Egypte… Terwijl hij geschokt was om de oneerlijk processen die 683 moslimbroeders een doodvonnis opleverde. Handel boven mensenrechten.

    Sla de handen in een als maatschappelijk middenveld en pak deze regering aan. Ipv van gefragmenteerde softe acties…

    Groet,

    Frank

  2. ik help het je hopen, Jan. want in al die situaties die je noemt is dat hard nodig. maar ook als wij verschillig zijn, en dit onrecht ons niet langer onverschillig laat, zullen we in veel gevallen onmachtig zijn het tij te keren. niet alleen, om ‘zij’ zwaarder bewapend zijn en beter voorbereid om die wapens ‘gewetenloos’ te gebruiken. maar ook – en wellicht vooral – omdat er andere machten zijn, economische machten, die welvaren bij dit onrecht. economische machten, waarvan ook wij weer afhankelijk zijn. voor onze welvaart, voor ons dagelijks leven. voor de (economische) groei waarop onze samenleving gebaseerd is. groei die alleen mogelijk was – en is – doordat elders geen groei toegelaten wordt, maar veeleer uitbuiting en krimp.
    die strijd gaat door. succes daarmee.

  3. Beste Frank., probleem zit ‘m niet in de (of deze) regering. Deze vind ik in de gegeven context uitermate goed functuioneren. Nu voordat je dergelijke uitspraken doet,
    1. Bestudeer eerst eens hoe het internationale veld werkt, bijv. via het zeer lezenswaardige http://www.bol.com/nl/p/governing-the-world/9200000008948768/
    2. Bestudeer eens hoe politiek en overheden feitelijk van binnenuit werken.
    http://www.managementissues.com/index.php/organisatiemanagement-mainmenu-98/76-management/808-beleidsambtenaren-ongeschreven-regels-en-openheid-in-de-beleidsontwikkeling

    Geef daarna nog eens een advies.

  4. Niet enkel burgerslachtoffers… Jan Gruiters… wij dienen iedereen & alles die en dat vernield worden te tellen en herdenken en de confrontatie aan te gaan met hen die dat bewerkstelligen. Zo was de “Nationale Rouw” al een fundamentele misser… dat zou een “Internationale Rouw” moeten zijn en dan is direct duidelijk hoe potsierlijk selectief “ons” mededogen is. Zie mijn bijdragen aan deze discussie:
    “Flight MH17: THE SKY IS NOT THE LIMIT anymore: safety zone of high altitude civil airspace has ceased to exist”
    Flight MH17: THE SKY IS NOT THE LIMIT anymore: safety zone of high altitude civil airspace has ceased to exist
    “Flight AH5017 BEYOND REACH of ground weapons: or the perversity of safe civil air travel over war zones”
    Flight AH5017 BEYOND REACH of ground weapons: or the perversity of safe civil air travel over war zones

    “SCHIPHOL: BUSIEST DAY IN THE YEAR TODAY NO-WAR ZONES? GO-FLY ZONES!”
    SCHIPHOL: BUSIEST DAY IN THE YEAR TODAY NO-WAR ZONES? GO-FLY ZONES!

    “EAST-UKRAINE-MH17: do we only mourn our own? UN count 799 civilians killed since start insurgency mid-April”
    EAST-UKRAINE-MH17: do we only mourn our own? UN count 799 civilians killed since start insurgency mid-April

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s