Renew the dream of united Europe

images brexit

It happened after all. A deeply divided United Kingdom is leaving the European Union. As Rafael Behr in The Guardian so poignantly writes, “There is a difference between measuring the height of a drop and the sensation of falling; between the sight of a wave and hearing it crash on the shore; between the knowledge of what fire can do and feeling the heat as the flames catch.” The choice for Brexit is one thing. But living through the far reaching consequence will be something else entirely.

The consequences have already begun. The UK remains divided and could break up if Scotland demands a new independence referendum. The pound sterling and the British economy are in a free fall. Prime Minister David Cameron is bowing out — history will judge him harshly. In various other European countries populist parties are using Brexit to stir up anti-European sentiment.

Brexit is not only an expression of the rejection of Europe but also an expression of insecurity about the future. An insecurity experienced predominantly by people who feel marginalized, who have lost their faith in politics and in the established order. ‘No’ to the EU of Brussels is also ‘no’ to the London establishment. Those who voted to leave the EU do not know what the future will bring. But they do know that they expect something different from their political leaders.

Brexit is bad news particularly at this moment, when Europe needs to speak with one voice. Europe needs to come together to solve the refugee question, which is far from over. Europe needs to come together to find political solutions to violence, repression and instability at Europe’s borders. Europe needs to come together to breath new life into the ideal of a united Europe.

Brexit represents a formidable challenge for European politics. Political leaders are facing three tasks which they have to handle simultaneously. Firstly, they have to take seriously the discontent many people feel, not through political rhetoric but through concrete plans to tackle growing inequality. Secondly, they have to repel populist parties’ attacks on Europe, not by co-opting the populist narrative but through inspiring people with the ideal of a just society. Thirdly, they have to promote the dream of a united and peaceful Europe and make it concrete so that people start to believe in it again.

The ravage from Brexit is enormous. But today’s result masks a deeper tragedy. The very people who hoped to improve their lives by voting against Europe will be the ones to pay the highest price for Brexit.

Blaas de droom van een verenigd Europa nieuw leven in

images brexit

Het is dan toch gebeurd. Het Verenigd Koninkrijk verlaat diep verdeeld de Unie van Europa. De Guardian beschreef het gevoel treffend. “Er is een verschil tussen het peilen van de diepte en de sensatie van de val, tussen het zien van een golf en het geluid waarmee deze op de kust breekt, tussen het besef wat brand kan aanrichten en de hitte van het vuur.” De keuze voor Brexit is iets anders dan het ervaren van de verstrekkende gevolgen ervan.

En de eerste gevolgen tekenen zich al af. Het Verenigd Koninkrijk blijft verdeeld achter en kan uiteenvallen als de Schotten een nieuw referendum eisen over hun onafhankelijkheid. De Britse pond en economie bevinden zich in een vrije val. Premier Cameron verlaat het toneel, de geschiedenis zal hard over hem oordelen. En in diverse andere Europese landen grijpen populistische partijen Brexit aan voor het aanwakkeren van anti-Europese sentimenten.

Brexit is niet enkel een uitdrukking van weerzin tegen Europa maar ook een uitdrukking van onzekerheid over de toekomst. Een onzekerheid die vooral leeft onder mensen die zich niet gehoord en gemarginaliseerd voelen, die het vertrouwen in de politiek en de gevestigde orde hebben verloren. Het nee tegen het Europese Brussel is ook een nee tegen Londense establishment. Veel stemmers voor Brexit zullen niet weten wat de toekomst zal brengen. Maar wat zij wel zeker weten is dat zij iets anders verwachten van hun politieke leiders.

Brexit is slecht nieuws juist nu Europa eensgezind moet optreden. Om samen een faire bijdrage te leveren aan het oplossen van het vluchtelingenvraagstuk dat nog lang niet voorbij is. Om samen op te trekken bij het zoeken naar politieke oplossingen voor geweld, repressie en instabiliteit aan de randen van Europa. Om het ideaal van een verenigd Europa nieuw leven in te blazen.

Brexit vormt een formidabele uitdaging voor de politiek. Politieke leiders staan voor drie opdrachten die zij tegelijkertijd moeten aanpakken. In de eerste plaats zullen zij de onvrede die onder veel mensen leeft serieus moeten nemen, niet met politieke retoriek maar met concrete plannen die de groeiende ongelijkheid in samenlevingen aanpakken. In de tweede plaats moeten zij de aanval op Europa door populistische partijen afslaan, niet door hun narratief over te nemen maar door mensen te verbinden aan het politieke ideaal van een meer rechtvaardige samenleving. En in de derde plaats moeten zij de droom van een verenigd en vreedzaam Europa uitdragen en zo vorm geven dat mensen daarin opnieuw vertrouwen krijgen.

De ravage van Brexit is enorm. En de diepere tragiek van vandaag is misschien wel dat juist de mensen die met hun proteststem tegen Europa op verbetering van hun bestaanszekerheid hoopten de hoogste prijs voor Brexit zullen betalen.

Bevrijding Fallujah: groundhog day?

A still image from video released June 6, 2016 shows Iraqi families attempting to escape the besieged city of Falluja, Iraq, by crossing the Euphrates river, June 3, 2016. via REUTERS TV   - RTSG96W

Iraqi families attempting to escape the besieged city of Falluja, Iraq, by crossing the Euphrates river, June 3, 2016. via REUTERS TV

ISIS verliest terrein. Stadjes in de omgeving van Falluja zijn al bevrijd. Het Irakese leger en Sjiitische paramilitaire eenheden drijven de laatste ISIS strijders uit Fallujah. Ze kregen daarbij luchtsteun van de internationale coalitie waaronder ook Nederlandse F16’s. Is de bevrijding van Fallujah een keerpunt in de strijd tegen ISIS? Of kijken we naar een Grondhog Day scenario?

Fallujah vormt al sinds de Amerikaanse inval in Irak in 2003 een brandpunt van de oorlog in Irak. Amerikaanse mariniers vochten er intensief. Zij patrouilleerden er in de nacht en trapten er vele huisdeuren in op zoek naar extremisten. Zij betaalden daarvoor een hoge prijs, net als de stad en zijn inwoners. Fallujah is in 2004 door Al Qaida veroverd, in 2007 weer bevrijd en in 2014 weer door ISIS ingenomen.

Fallujah is een strategisch stad. Het ligt in een overwegend soennitische regio die al lange tijd gemarginaliseerd wordt. De inwoners staan wantrouwend, zo niet vijandig tegenover de Sjiitische regering van Bagdad. Onder Saddam Hoessein woonden er veel aanhangers van de door de Amerikanen verboden soennitische Baath partij. De stad ligt dichtbij Bagdad, waar ISIS de laatste maanden veel zelfmoordaanslagen pleegde, en nabij belangrijke en symbolische Siitische plaatsten als Karbala. Dat verklaart waarom de Irakese regering nu alle kaarten zet op de bevrijding van Fallujah.

Op Vice News is een documentaire te zien over de verovering van dorpen en steden in de omgeving van Fallujah. Vice News reisde embedded mee met de Irakese elitetroepen van de Gouden Divisie. Je ziet hoe de Irakese troepen zich richting Fallujah vechten en onderweg op hinderlagen en boobytraps stuiten. De grootste uitdaging vormt echter het scheiden van aanhangers van ISIS van de onschuldige burgers. Naarmate de elitetroepen dichterbij Fallujah komen stuiten ze een op groeiend wantrouwen van de bevrijde bevolking.

De Irakese commandant doet werkelijk zijn best om de harten en hoofden van de soennitische bevolking te winnen. Maar hij maakt zich zorgen over de toekomst. Want sjiitische paramilitairen gaan de orde handhaven in de door zijn elitetroepen bevrijde gebieden. Zij vechten niet voor de eenheid van Irak maar voor de macht van hun shiitische gemeenschap. En zij maken zich daarbij schuldig aan machtsmisbruik en mensenrechtenschendingen. Zij arresteren, molesteren en vermoorden onschuldige burgers.

De bevrijding van Fallujah brengt daarom grote risico’s met zich mee. Luitenant Kolonel Scott Mann vocht zelf in Irak. Hij is ervan overtuigd dat de bevrijding van Fallujah “op korte termijn verlichting van het ISIS-geweld maar op lange termijn een ramp” zal veroorzaken. Een ramp omdat het geweld van het Irakese leger en de Sjiitische paramilitairen de soennitische bevolking enkel meer in de armen van ISIS zal drijven, niet alleen in Irak maar ook in Syrië. Het verdrijven van ISIS uit Fallujah zonder vredesopbouwplan zal ISIS in de kaart spelen. “Zij hebben een plan – wij niet.”

Fallujah bevrijden vergt meer dan het verslaan van ISIS. Het is niet de eerste keer dat Fallujah bevrijd wordt. En het zal niet de eerste keer zijn dat de bevrijders er niet in slagen de stad te besturen en het vertrouwen van zijn inwoners te winnen. Daarom spreekt Michael Knights van het Washington Institute of Near East Policy van een Groundhog Day scenario. Hij verwijst daarbij naar de Amerikaanse filmkomedie waarin de hoofdpersoon elke dag exact hetzelfde opnieuw beleefd.

De inwoners van Fallujah hebben terechte grieven. Het adresseren daarvan vergt geen militaire middelen maar een post-ISIS plan. Een plan dat hen uitzicht biedt op een volwaardige plaats in de Irakese samenleving, waar plaats is voor alle Irakezen en waar sprake is van een inclusief bestuur. En dat plan ontbreekt.

Als de bevrijding van Fallujah het scenario van Groundhog Day volgt dan zou dat inderdaad een ramp zijn. In de eerste plaats voor de soennitische inwoners van Irak en Syrië. Maar daarmee ook voor de strijd tegen ISIS. Dat besef klinkt nog niet door in de berichtgeving over de betrokkenheid van onze F16’s bij de bevrijding van Fallujah.

Eerder gepubliceerd door One World

De vrijheid van maatschappelijke organisaties opgeofferd

Schermafbeelding 2016-06-17 om 09.00.41

De Tweede Kamer heeft deze week de principiële vrijheid van het maatschappelijk middenveld opgeofferd. De overheid mag geen maatschappelijke organisaties meer financieren die sancties bepleiten vanwege de illegale nederzettingenpolitiek van Israël. Een motie van SGP, Christen Unie en VVD behaalde een meerderheid. Niet in de laatste plaats dankzij de steun van het CDA.

Dat de SGP en de Christen Unie geen enkele kritiek op het nederzettingenbeleid van Israël dulden is natuurlijk al langer bekend. Het ook voor Israël zo desastreuze nederzettingenbeleid lijkt hen niet te deren. Maar bij een ongewijzigde politiek zal het niet lang meer duren dat Israël vanwege de Palestijnse bevolkingsgroei moet kiezen tussen zijn Joodse identiteit of zijn democratische traditie. Dat zou toch ook bij vrienden van Israël zorgen moeten baren?

Ook de steun van de VVD bevreemdt niet echt. Alleen al van de gedachte dat de PVV de VVD op dit dossier rechts zou passeren kan men bij de VVD wakker liggen. Het is natuurlijk wel ironisch dat woordvoerder Ten Broeke juist deze week als pleitbezorger van realpolitik in het nieuws kwam. Ten Broeke waarschuwt voor de opgeheven vinger en de getuigenispolitiek. Voor de “bizarre wensen en verlanglijstjes” die de Tweede Kamer aan de regering pleegt mee te geven. Maar als het om Israël gaat schroomt ook de VVD de getuigenispolitiek niet. Naar de anti-Israël clubs gaat “geen Nederlandse belastinggeld” meer twitterde Ten Broeke enthousiast. Minister Koenders had echter al lang aangegeven dat het kabinet geen Boycot Desinvestering Sanctie-activiteiten tegen Israël financiert. Met een realistische buitenlandpolitiek heeft de motie natuurlijk weinig te maken. Dat zal ook Ten Broeke wel beseffen.

Ronduit zorgelijk is de positie van het CDA. De steun voor de motie is een zoenoffer aan het adres van de gedreven Christenen voor Israël. Op verzoek van deze pro-Israël organisatie werd het CDA de afgelopen dagen met emails bestookt. Wie de mail van Christenen voor Israël leest krijgt even de indruk dat het CDA op het punt stond discriminerende maatregelen tegen de Joodse staat te ondersteunen. Daar was natuurlijk geen sprake van. Het CDA had eerder enkel steun gegeven aan een motie die mogelijk zou kunnen leiden tot opheffing van samenwerkingsovereenkomsten met alle conflictpartijen (Israël èn de Palestijnse Autoriteit) als die afzien van constructieve medewerking aan het vredesproces en ondermijnend beleid uitvoeren. Maar de paniek sloeg toch toe. Om de onrust te bezweren steunde het CDA de muilkorfmotie van SGP, Christen Unie en de VVD, die daarmee een meerderheid kreeg.

De SGP toonde zich blij dat de financiering van “dubieuze clubs” die Israël “boycotten en beschadigen” nu wordt stopgezet. De indiener van de motie wil kennelijk voorkomen dat Israël beschadigd wordt. Maar wat nou als maatschappelijke organisaties zich keren tegen het toekennen van preferentiële tarieven voor producten uit de illegale nederzettingen? Wat als maatschappelijke organisaties zich keren tegen economische relaties met bedrijven in de nederzettingen omdat je niet mag verdienen aan de illegale bezetting? Dat zijn toch sancties en oproepen tot desinvestering? Willen de partijen die de motie ondersteunen het voor maatschappelijke organisaties (financieel) onmogelijk maken zich tegen schendingen van het internationaal recht te keren? Dat zou wat zijn. Al was het maar omdat zij zich daarmee tegen het internationale recht en het staande regeringsbeleid zouden ingaan.

En hoe zit het eigenlijk met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van beweging voor maatschappelijke organisaties? Deze vrijheden zijn verankerd in de Nederlandse Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Minister Koenders had vooraf aangegeven dat de regering niet kan afzien van de financiering van maatschappelijke organisaties enkel omdat zij zich kritisch inzetten tegen de illegale nederzettingenpolitiek. Daarmee zou hij immers de elementaire vrijheden van maatschappelijke organisaties schenden.

Het mocht allemaal niet baten. De Tweede Kamer offerde zonder enige reserve de principiële vrijheid van maatschappelijke organisaties op. Het wachten is nu op nieuwe vergelijkbare moties. Wat kunnen we nog meer verwachten nu de Tweede Kamer zich op het hellend vlak waagt? Geen geld meer voor maatschappelijke organisaties die de reputatie van bedrijven of het beleid van Erdogan beschadigen? Geen geld meer voor maatschappelijke organisaties die in verkiezingstijd kritiek uiten op politieke partijen?

Gaat de Tweede Kamer niet te slordig om met rechtstatelijke principes? Als de vrijheid van maatschappelijke organisaties niet meer veilig is hoe zit het dan straks met de vrijheid van onderwijs? Of met de vrijheid van godsdienst? Van die vragen zou vooral het CDA wakker moeten liggen.

En Han ten Broeke had nog zo gewaarschuwd. “Voor realisme heb je ruggegraat nodig. Je moet de waan van de dag durven weerstaan.” Tja….