Holland against hate

image-1

[Toespraak voor Holland against hate manifestatie in Den Haag d.d. 1 feb. 2017]

Beste mensen,

Vandaag laten we zien dat de verbindende krachten sterker zijn dan de verdelende krachten. Vandaag is onze boodschap duidelijk. Het decreet dat Trump uitgerekend op de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust afkondigde is discriminerend, onrechtmatig en gevaarlijk. Het sluit de deur voor vluchtelingen. Het zaait verdeeldheid tussen mensen. Het zet religies tegen elkaar op. Daarom zeggen we vandaag nee tegen discriminatie. Nee tegen het weren van vluchtelingen. Nee tegen verdeeldheid en haat.

In een tijd waarin regeringen zich steeds meer laten leiden door kortzichtig eigenbelang en nationalistische superioriteitswaan pleiten wij voor een radicaal andere politiek. Voor een politiek die beseft dat elk mens recht heeft op een menswaardig bestaan. Ook als je moslim bent. Ook als je geboren bent in Irak, Syrië, Somalië of waar dan ook. Ook als je op de vlucht bent voor oorlog en repressie. Ook als je als vluchteling in Griekenland vast zit in de kou.

In een tijd die meer onzeker, meer onveilig en onvoorspelbaar is mogen we een ding niet vergeten. Uiteindelijk ligt de macht bij mensen die zelf verantwoordelijkheid nemen voor vrijheid, vrede en recht. Dat vraagt burgerschap. Dat vraagt moed en liefde voor de waarheid. Dat vraagt een waakzaam geweten, een innerlijke vrijheid en een verantwoordelijkheid voor de publieke zaak.

In een tijd die ons confronteert met de gevolgen van oorlog, terreur en repressie kunnen we een waarheid ontdekken. Een waarheid waarvan wij ons niet altijd bewust zijn. Wij hebben altijd een keus. Ieder van ons – hoe onbekend en machteloos ook – kan de wereld veranderen en de menselijke waardigheid redden. Alleen als ik, alleen als jij en wij allen besluiten in actie te komen zal er iets veranderen in de wereld die wij mede vormen en waarvoor wij samen verantwoordelijk zijn.

We kunnen het politieke tij keren als we samen verantwoordelijkheid nemen. Daarom is mijn oproep aan jullie: laten we ook na vandaag de verbindende krachten in ons land mobiliseren. Tegen discriminatie. Tegen verdeeldheid. Tegen uitsluiting. Laten we ons ook na vandaag blijven inzetten voor onze collectieve vrijheid. Voor onze gedeelde vrede. Voor onze universele mensenrechten. Samen kunnen we de wereld in beroering brengen.

Dank voor jullie aanwezigheid vandaag. We gaan door.

Wilders de-humaniseert

 

c ANP

c ANP

 

 

 

 

 

 

 

 

PAX is als vredesbeweging actief in door haat en hebzucht verscheurde samenlevingen. Hoe verschillend deze conflictgebieden ook zijn, bijna altijd spelen ongelijkheid en identiteit een hoofdrol. Ongelijkheid heeft vaak betrekking op ongelijke verdeling van bezit en inkomen, van politieke invloed en culturele status, van toegang tot basisvoorzieningen. Het begrip identiteit is meer diffuus. Het gaat vaak over etniciteit, religie, sociale klasse of regionale afkomst.

Politieke entrepreneurs in conflictgebieden werpen zich vaak op als verlossers. Zij beloven de ongelijkheid aan te pakken maar misbruiken daarbij vaak identiteit als instrument voor politieke mobilisatie en voor politieke dominantie. In zijn meest extreme vorm kan dat misbruik van identiteit voor politieke macht ontsporen in grootschalig geweld en zelfs in genocide.

De tragiek is dat de wereld zich altijd overvallen voelt door geweldsuitbarstingen terwijl de aanloop naar geweld een herkenbaar patroon volgt. De eerste stap is altijd het classificeren van gemeenschappen in ‘wij’ en ‘zij’. Mensen zijn daarvoor gevoelig want wij hebben nu eenmaal behoefte om deel uit te maken van een collectieve identiteit. Problematisch wordt het als deze groepsidentiteit zich vormt en profileert in tegenstellingen. En gevaarlijk wordt het als de groep de ander als vijand, als belichaming van het kwaad ziet. De ander wordt dan weggezet als een paria die niet thuis hoort in de gemeenschap. De ander is minder en hoe minder anderen er zijn hoe beter het is. Dan scanderen mensen: ‘minder, minder, minder’.

Abram de Swaan noemt het classificeren van gemeenschappen in zijn recente boek ‘compartimenten van vernietiging.’ Want na het indelen van de samenleving in compartimenten volgt niet zelden het  de-humaniseren van mensen. Mensen worden dan getypeerd als beesten of ziekten of vergeleken met natuurrampen zoals een tsunami, een vloedstroom die geweerd moet worden. Vervolgens kan dan de organisatiefase intreden. Er worden plannen gemaakt. Politieke entrepreneurs zeggen dan: ‘Dat gaan we regelen’. En wat het vervolg daarvan kan zijn weten wij maar al te goed.

In een geordende samenleving zijn er wetten en regels die ontsporing van dit misbruik van identiteit moeten voorkomen. Wetten die de rechten van minderheden moeten garanderen en discriminatie en de-humanisering moeten voorkomen. Maar deze wetten en regels zullen falen indien ze niet keer op keer herbevestigd worden door de samenleving, in de media en het politieke debat.

Wilders appelleert aan de gevoelens van ongelijkheid die er binnen de samenleving leven. Hij misbruikt identiteit als instrument voor politieke machtsvorming. Hij compartimentaliseert de samenleving en de-humaniseert mensen.

Dat is natuurlijk moreel verwerpelijk en in strijd met de geest van de Nederlandse grondwet. Maar het is niet voldoende dat vast te stellen. De samenleving, de media en de politiek moeten keer op keer ondubbelzinnig en collectief de norm bevestigen. En die norm is dat allen die zich in Nederland bevinden in gelijke gevallen gelijk behandeld worden. Die norm schept verplichtingen. Het dwingt tot samenwerking bij het beschermen van de vrijheid voor alle identiteiten en bij het bestrijden van de ongelijkheid in de Nederlandse samenleving.